Uit de kast

Carmen (19) uit Groningen in gesprek met haar lesbische oma Janny (67) uit Hoogeveen. Toen een vriendin van Carmen uit de kast kwam besefte zij hoe goed iedereen hier mee omging. Dit deed haar denken aan haar oma Janny. Zij kwam uit de kast in een tijd waarin dit nog niet zo algemeen geaccepteerd was. Bovendien was Janny al getrouwd met een man, waar ze twee jonge kinderen van had. Carmen vraagt zich af hoe dit geweest moet zijn.

Janny heeft voor haar en Carmen een kop thee op tafel gezet. Naast het drinken ligt een plak cake. Carmen en Janny zitten allebei op een ander uiteinde van een hoekbank. Carmen begint het gesprek.

Wanneer ben je er eigenlijk achter gekomen dat je op vrouwen valt?

Toen ik veertien was zag ik een meisje van een andere school dat ik heel leuk vond. Meer dan normaal. Toen dacht ik: ‘Hier klopt iets niet.’ Maar ik wist niet wat het was. Bij ons in het dorp werd er niet over gepraat. Dat werd allemaal verzwegen.

Waarom kwam je niet toen al uit de kast?

Ik twijfelde heel erg. En zolang ik het nog niet 100% zeker wist wilde ik nog niet uit de kast komen. Ik vond mannen ook ergens wel leuk, maar dat deed ik vooral voor de buitenwereld. Met de meute meelopen, zo noemen wij dat. En er werd toch al raar gekeken naar ‘dat soort volk.’

Voelde je je misschien verplicht om met mannen te gaan?

Ja eigenlijk wel. Als je opgroeit krijg je dat ook mee. Je zoekt een man en begint een gezin. En ik dacht: ‘Als ik dan toch een man neem, dan neem ik ook maar een goede.’ Want je opa zag er goed uit. Maar ik vond vrouwen eigenlijk toch aantrekkelijker en liever.

Wist opa hiervan toen jullie nog samen waren?

Jawel, ik had een vriendinnetje in Limburg. Opa wist ergens wel dat we meer dan gewoon vriendinnen waren. Zij is ook wel bij ons wezen logeren. Dan gingen we vrijen. Hij had daar nooit echt bezwaar tegen.

Wat gek…

Ja, hij zag het niet echt als een dreiging. Ik denk dat hij het wél erg had gevonden als ik met een andere man was gegaan.

Hij dacht dat je gewoon op mannen viel en het leuk vond om af en toe met vrouwen te experimenteren?

Ja, hij dacht niet dat ik meer de andere kant op zou gaan neigen.

Dat had hij mis…

Carmen en Janny beginnen beiden te lachen. Janny knikt. 

Ja. Verkeerd ingeschat. Na een tijd wist ik het écht zeker. Toen werd het ondragelijk om nog bij opa te blijven. Ik dacht: ‘Hoe houd ik dit vol?’ En voor wie? Voor de kinderen sowieso natuurlijk, want die waren nog klein. Je moeder was vijf en je oom pas twee. Maar ik dacht: ‘En ik zelf dan?’ Dus ik hakte de knoop door.

Hoe was het voor jou om uit de kast te komen?

Ik was 28, getrouwd en ik had twee jonge kinderen. Dus het was nogal een stap. Maar ik wilde me niet langer voordoen als iemand die ik niet ben. Het was een enorme opluchting.

 


 

‘‘Mijn vader wist niet eens dat je op hetzelfde geslacht kon vallen’’


 

Hoe reageerde je omgeving?

Mijn man wilde er eerst niks van weten. Maar het was mijn besluit en daar had hij niks tegenin te brengen. Mijn vader dacht dat mijn man slecht voor me was. Hij was woest op hem. ‘Het is zijn schuld dat je bij hem weg gaat!’ Riep hij.

Janny verheft haar stem en kijkt recht voor zich uit. Haar ogen worden groter en met haar handen wijst ze naar haar borst. 

Ik antwoordde: ‘Nee pap, het is mijn schuld. Ik ben lesbisch, ik val op vrouwen.’ Mijn vader wist niet wat hem overkwam. Hij wist niet eens dat je op hetzelfde geslacht kon vallen.

Huh?

Ja. Hij had nog nooit gehoord van homo’s of lesbiennes. Hij kende het oprecht niet. Gelukkig begon hij het na verloop van tijd te begrijpen. En uiteindelijk vond hij het zelfs leuk als ik vriendinnen meenam.

En wat was de reactie van de rest?

De meeste mensen reageerden wel begripvol, maar mijn broer had er echt moeite mee. Hij was vooral bang dat ik zijn vrouw ging verleiden. Dat vond ik zo raar.

Als ik vroeger aan vriendinnen vertelde dat jij lesbisch bent, zeiden ze ook: ‘straks wordt ze verliefd op jou’. Natuurlijk niet! ‘Jouw opa wordt toch ook niet verliefd op jou’, zei ik dan terug.

Ja, dat vond ik ook zo vreemd. Ik hoefde maar met zijn vrouw in de keuken te staan, koffie in te schenken en dan kwam hij er alweer tussen, uit angst. Hij heeft er echt heel veel moeite mee gehad.  Op een gegeven moment was ik er echt klaar mee. Toen heb ik het ook met hem uitgepraat.

Hoe was het om eindelijk uit de kast te zijn?

Vanaf het moment dat ik openlijk uit de kast was besloot ik ook om er heel duidelijk over te zijn. Op mijn werk vroeg men regelmatig of ik getrouwd was. Dan antwoordde ik: ‘Nee, ik ben gescheiden, ik heb twee kinderen en ik ben lesbisch.’ Pats.

Is dat dan ook de beste tactiek?

Dat vind ik zelf wel. Ik was er altijd gewoon heel open en eerlijk over. Meestal legde ik het gewoon rustig uit. Met openheid bereik je het meest. Maar als men op een plagende toon vroeg ‘Hoe doen jullie het dan in bed?’, antwoordde ik: ‘Hoe doen jullie het?’ Dan lachte men wat schaapachtig. Ik zette ze op hun plek.

Durfde je in het openbaar met vrouwen te zijn?

Jawel, dat durfde ik wel. Ik heb ook een tijdje gedatet met een donker meisje uit Amsterdam; Siomara. We liepen gewoon hand in hand door Hoogeveen. We werden wel nagekeken, maar daar trok ik me niks van aan. Zoenen op straat deden we niet.

Maar hetero stellen doen dat wél…

Ja, maar ja. Omdat wij al in de minderheidsgroep zaten vond ik dat je dat soort dingen niet moet gaan forceren. Je moet het niet uitlokken. Daar heb ik altijd wel rekening mee gehouden.

Vind je niet dat het wel zou moeten kunnen?

Natuurlijk. Het is ook raar dat je vreemde gezichten krijgt als je intiem doet op straat. Dan antwoordde ik: ‘Kijk eens naar jezelf. Je pakt zelf je vrouw bij de kont.’ Ik dacht: ‘Waarom jullie wel en ik niet?’


‘‘Ik denk dat het voor mijn generatie een stuk makkelijker is om uit de kast te komen.’’


Ik denk dat als ik lesbisch zou zijn, ik het makkelijker zou vinden om uit de kast te komen dan toen jij mijn leeftijd was. Omdat ik het overal om me heen zie, bijvoorbeeld op televisie. Hoe was dit voor jou?

Ik zag het nergens. Op de televisie was het ook nog een taboe. Ik las het alleen stiekem in boeken. Dat vond ik wel spannend. Daardoor besef je ook veel meer hoe je eigen gevoelens werken. Ik ben ook deels seksueel voorgelicht door dat soort boeken.

Vind je het goed dat er nu meer aandacht aan besteed wordt?

Ja, iets als de Gay Pride Parade vind ik fantastisch. Het is een soort carnaval voor homo’s en lesbiennes. Iedereen kan daar zo mooi zichzelf zijn. Ook hetero’s doen mee. Maar mensen zoals Gordon daar word ik echt strontmisselijk van. Die zetten een verkeerd beeld neer van hoe homo’s en lesbiennes zijn. Zo kunnen ze het ook verpesten voor anderen. Het is overdreven gedoe. Ik heb er geen goed woord voor over.

Hoe kijk je terug naar vroeger?

Janny neemt een slok van haar thee en leunt wat achterover, met haar handen over elkaar.

Ergens heb ik natuurlijk de verkeerde keuze gemaakt door met een man te trouwen. Maar ik heb mezelf ontdekt en uiteindelijk gedurfd om volledig mezelf te zijn. Bovendien heb ik door die ‘verkeerde’ keuze nu prachtige kleinkinderen. Zoals jij. Dit maakt me erg gelukkig.

Wat zou je willen meegeven aan jongeren die momenteel in de kast zitten?

Blijf bij jezelf en kom er gewoon voor uit, ook al heb je het moeilijk. Er zijn altijd mensen die jou kunnen steunen en erbij begeleiden. Zoals bijvoorbeeld het COC. Denk er goed over na hoe je het vertelt. Wees niet bang.